के तपाई बीमा गर्दै हुनुहुन्छ ? यस्ता कुरामा अबश्य ध्यान दिनुहोस…

काठमाडौं । बीमा जो’खिम व्यवथापनको एक महत्वपूर्ण औ’जार हो । बीमितले आफ्नो जीवन, सम्पति वा दायित्वमा पर्न सक्ने जोखिमको आर्थिक भार बीमकलाई हस्तान्तरण गर्ने प्रक्रिया नै बीमा हो । मा’नविय समाजमा वि’पत्ति, जो’खिमका अनेकौँ सम्भावनाहरु जहि तहि रहेका हुन्छन् । जुन विपत्ति, जो’खिम अहिले, आज, भरे, भोलि जतिखेर पनि हुन् सक्छ । अथवा दु’र्घटना अनिश्चित हुन्छ । जो’खिम वा आपत विपद कति बेला आउँछ कसैलाई थाहा हुदैन् । त्यसैले पनि बीमा सबै र सधैका लागि अ’परिहार्य नै मानिन्छ

अनिश्चित जो’खिम हस्तान्तरण गरी क्ष’तिपूर्ति प्राप्त गर्न उपयुक्त माध्यम भनेको बीमा हो । अ’निश्चित जो’खिम, दु’घर्टनाले ग्र’सित भएका व्यक्ति वा संस्थाले आफ्नो जो’खिम अनुरुप निश्चित बीमा शुल्क बुझाई घ’टना भएमा क्ष’तिपूर्ति प्राप्त गर्ने शर्त सहित बीमा योजना खरिद गर्न सक्छन् । बीमा दुई पक्ष बीचमा हुने लिखित सम्झौता पनि हो ।बीमा गर्दा बीमा कम्पनी र बीमा गर्ने व्यक्तिका बीचमा गरिने सम्झौता हो । यस प्रक्रियामा बीमितको जो’खिमको क्ष’तिपूर्तिको भार बीमाको माध्यमबाट बीमकमा हस्तान्तरण गरिन्छ ।बीमा निश्चित अ’वधिका लागी गरिन्छ ।

उक्त अवधिमा विमितको क्ष’ति भएको कम्पनीले क्ष’तिपूर्ति भुक्तानी गर्छन् ।बीमा गर्ने प्रक्रियाको प्रारम्भ बीमाको प्रस्ताव फारम तथा व्यक्तिगत स्वास्थ्य सम्बन्धि विवरणबाट हुन्छ । यस्ता फारमहरु सम्बन्धित बीमा कम्पनिहरुबाट लिनुपर्छ । ती फारमहरु बीमा गर्ने व्यक्ति स्वमले बीमा अभिकर्ता मार्फत पेस गर्न सक्नेछन् । यसरी बीमितले भरेको फारमको प्रस्तावलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने भन्ने कुरा बीमक मै भर पर्दछ । यदि बीमितको प्रस्ताव स्वीकार भएमा पहिलो किस्ता बीमा शुल्क भुक्तानी गरेपछि बीमा प्रक्रिया प्रारम्भ हुन्छ ।बीमा सम्वन्धि शर्त, सुविधा सहितका सम्पूर्ण कागजातहरु बीमा कम्पनीले बी’मितलाईबीमा स्वी’कार भए पछि प्रदान गर्दछ ।

सर्वप्रथम पहिला बीमा गर्दा बीमा शूल्क तिर्न सकिन्छ वा सकिदैन भन्ने बारेमा ध्यान पुर्याउनुपर्दछ ।के क–कति आवश्यकताले बीमा गर्न खोजिएका हो र बीमा गरेपछि उक्त उदेश्य पूरा हुन्छ वा हुदैन वि’श्लेषण गरी सो बारेमा सपष्ट हुनुपर्दछ ।बीमा अर्भिकर्ता बीमा समितिबाट आधिकारीक रुपमा इजाजत पाएको छ वा छैन सो हेरेर मात्र निजलाई विश्वास गनुपर्दछ ।कुनै जोखिम सबैभन्दा बढी सम्भाव्य छ र बीमा पश्चात् सो जो’खीम सरक्षंण हुन्छ वा हुदैन सोको बारेमा जानकारी हुनुपर्दछ ।बीमा गरीसके पश्चात् घरको परिवारलाई समेत जानकारी दिनुपर्छ वा आफूले ईच्छाइएको व्यक्तिलाई भए पनी जानकारी दिनुपर्दछ ।

बीमा गरिसकेपछि बीमालेखमा उल्लिखित सम्पूर्ण विवरण सर्त, सुविधा र अन्य प्रा’बधान हो’सियार पूर्वक पढ्नुपर्दछ ।बीमा शूल्क भुक्तानी गरिसकेपछि अनिवार्य रुपमा नगद बुझाएको भर्पाइ लिएर सु’रक्षित राख्नुपर्दछ । साथै नवीकरणको मिति ख्याल गरी सो समयमा नवीकरणका बीमा शूल्क भुक्तानी गनुपर्छ ।बीमा गर्दा बीमाको विषयवस्तुसँग हुने तथ्यहरु सपष्ट रुपमा खुलाउनुपर्दछ ।बीमा सम्बन्धि सम्पूर्ण कागजातहरु सु’रक्षित साथ राख्नुपर्दछ ।बीमाको नीति नियमहरु परिवर्तन हुनसक्छ त्यसैले त्यसका बारेमा जानकारी लिइराख्नु पर्दछ